Прикладной рукопашный бой (ПРБ)

SSSR-de 1970-nji ýyllaryň ortalarynda dünýäde we SSSR-de «gündogar» gelip çykyşly dürli ýekelikli göreşleriň işjeň ösmegine jogap hökmünde el bilen söweşmek boýunça amaly ulgam işlenip düzüldi. Iş SSSR Döwlet howpsuzlyk komitetiniň hünärmenleri tarapyndan geçirildi. Esas hökmünde «sintetik» çemeleşme goýuldy: belli ýekelikli göreşleriň iň gowusy ulanyldy, ýöne hakyky göreş şertlerine uýgunlaşdyryldy. KGB-de diňe iň täsirli goranmak we hüjüm etmek usullaryny saýlamak bilen çäklenmän, sport ylymlarynyň, lukmançylygyň we fiziologiýanyň gazananlaryny ulanyp, olary täze, has ýokary derejä geçirdiler. Netijede 1980-nji ýyllaryň başynda «El bilen söweşmek» atly sport-amaly görnüş ýüze çykdy.

1981-nji ýyldan başlap, elýaka söweşi Bütinsoýuz meýletin bedenterbiýe we sport jemgyýeti «Dinamo» (BMSJ «Dinamo») ýolbaşçylygynda ösüp başlady we bu görnüş köp ýyllap «dinamo» görnüşi diýlip atlandyryldy. Her ýyl dürli güýç edaralarynyň arasynda Merkezi «Dinamo» geňeşiniň baýraklary üçin ýaryşlar geçirilýärdi we elýaka söweşi howpsuzlyk we tertip edaralarynyň spartakiadasyna goşuldy. Ýaryşlara gatnaşmak KGB we Içeri işler ministrliginiň ýörite bölümleriniň işgärleri üçin hökmany şert boldy.

1985-nji ýylda el bilen söweşmek özbaşdak harby-amaly sport görnüşi hökmünde sport görnüşleriniň sanawyna goşuldy. Şular ýaly wezipeler goşunda hem çözülýärdi, bu ýerde el bilen söweşmek howa-deňiz goşunynyň we ähli goşun görnüşlerindäki aýratyn maksatly bölümleriň harby gullukçylarynyň köpçülikleýin, hökmany taýýarlyk görnüşine öwrülýär. Häzirki wagtda amaly el bilen söweşmek Russiýanyň amaly el bilen söweşmek federasiýasynyň ýolbaşçylygynda işjeň ösýär, Russiýa boýunça we sebitara ýaryşlar geçirilýär, şol sanda SVO weteranlarynyň «adaptirlenen özüni goramak» disiplinasynda gatnaşmagy bilen.

Rusýada we GDA ýurtlarynyň çäginde amaly elýaka söweşi işjeň ösýär. Rusýada Amaly elýaka söweşiniň Bütinrusýa federasiýasy, şeýle hem sebit federasiýalary, mysal üçin, Sankt-Peterburgda hereket edýär. Rusýanyň dürli sebitlerinden gelýän türgenleriň gatnaşmagynda bütinrusýa we sebitara ýaryşlar geçirilýär. Söweş hereketleriniň weteranlary üçin adaptirlenen maksatnamalara aýratyn üns berilýär. GDA ýurtlarynda hem Sowet usulyýet bazasyna esaslanýan elýaka söweş mekdepleri ösýär.

Sportiçilik görnüşindäki amaly elýaka söweşi birmeňzeş düzgünler boýunça geçirilýär, olar ýaragly we ýere ýykylma hereketleriniň giň toplumy bilen söweşijileriň kontakt söweşini göz öňünde tutýar.

Aýrybaşly düzgünleriň esasy aýratynlyklary:

Sportiw ýaryşlarda howply we şikesli kabul edişler we uruşlar gadagan, şol sanda arkadan we arkadan uruşlar, şeýle hem käbir zyňyşlar gadagan. Amaly düzgünlerde gadaganlyklar ýok diýen ýaly.

Goraýjy enjamlar: güýçli urgy bermäge we şol bir wagtyň özünde-de agyr şikeslerden saklanmaga mümkinçilik berýän goraýjy enjamlar ulanylýar. Enjamlar el goraýjy elliklerden (75 kg çenli ýaryşçylar üçin 10 unsiýe we 75 kg-dan ýokary ýaryşçylar üçin 12 unsiýe), meýdan kurtkasyndan we balaklaryndan, şeýle hem goraýjy enjamlardan ybaratdyr.

Ýeňijiň kesgitlenmegi: ýeňiji ýodawçylaryň hereketleriniň baha ulgamy boýunça kesgitlenýär.

Sportyň artykmaçlyklary

Amaly eljeňňi söweş boýunça meşguller özboluşly artykmaçlyklary berýär, bu bolsa ony harby gullukçylar we ýörite gulluk işgärleri üçin hem-de raýatlar üçin aýratyn gymmatly edýär:

Effektli özüňi goramak. PRB — bu, ýarag ýa-da ýörelge serişdelerini ulanyp bolmaýan ýagdaýlarda hüjümden goranmak üçin niýetlenen ulgam. Esasy maksat — adamyň howpsuzlygyny ekstremal ýagdaýlarda üpjün etmek.

Fiziki we psihologiki häsiýetleriň ösüşi. PRB öz-özüňe we öz güýçleriňe ynamy ösdürýär, fiziki formany we saglygy gowulaşdyrýär, psihologiki durnuklylygy emele getirýär. Maşgullar özüňi formasynda saklamaga mümkinçilik berýär, duýgulary dolandyrmagy we güýji dogry paýlamagy öwredýär.

Universallyk. PRB dürli ýekelik görnüşleriniň elementlerini birleşdirýär we söweşijiň işjeň söweş alyp barýan garşydaşyna garşy çykmaga taýýarlaýar. Söweşiji häsiýet ösdürilýär we anyk kesgitlenen şahsy arsenal emele getirilýär.

Harbyn amaly ähmiýeti. Elýeterli söweşe taýýarlyk ýörelgeli söweş taýýarlygynyň serişdesi hökmünde çykyş edýär we hakyky söweş üçin zerurlyk döredýär.